1. Маълумоти таърихӣ ва умумӣ
Ҷамоати деҳоти Нусратуло Махсум яке аз воҳидҳои маъмурию ҳудудии ноҳияи Рашт буда, дорои таърихи бой, анъанаҳои неки миллӣ, захираҳои инсонӣ ва имкониятҳои мусоиди рушди иҷтимоию иқтисодӣ мебошад. Ҷамоат соли 1931 таъсис ёфта, ба ифтихори яке аз чеҳраҳои барҷастаи таърихи халқи тоҷик — Нусратуло Махсум номгузорӣ шудааст.
Нусратуло Махсум дар таърихи давлатдории навини тоҷикон ҳамчун яке аз шахсиятҳои саршиноси сиёсиву давлатӣ ва муборизи роҳи ташаккули сохти миллии давлатдорӣ мақоми хос дорад. Номи ӯ бо марҳилаи мураккаб, вале тақдирсози эҳёи давлатдории тоҷикон дар ибтидои асри XX пайванди ногусастанӣ дорад.
Нусратуло Махсум, ки бо номи Нусратулло Махсум низ маъруф аст, аз зумраи роҳбарони сиёсие буд, ки дар ташаккул ва таҳкими сохторҳои аввалини давлатдории шӯравии тоҷикон саҳми назаррас гузоштааст. Фаъолияти ӯ ба даврае рост омад, ки масъалаҳои муайян намудани мақоми сиёсӣ, ҳудудӣ ва миллии тоҷикон аҳаммияти бузурги таърихӣ доштанд. Ӯ дар равандҳои сиёсии солҳои аввали ташаккули Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ва баъдан Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон иштирок намуда, аз чеҳраҳои шинохтаи он давра ба ҳисоб мерафт.
Бо дарназардошти саҳми таърихии ӯ дар ташаккули давлатдории тоҷикон, Нусратуло Махсум бо унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистон қадрдонӣ гардидааст. Ин унвон нишонаи эътирофи хизматҳои таърихии ӯ дар назди давлату миллат мебошад. Имрӯз номи Нусратуло Махсум ҳамчун рамзи арҷгузорӣ ба таърих, худшиносии миллӣ ва хизмат ба халқу Ватан дар хотираи ҷомеаи тоҷик ҷойгоҳи хос дорад.
Номгузории ҷамоат ба номи ин шахсияти таърихӣ масъулияти сокинонро дар роҳи ҳифзи мероси миллӣ, тарбияи насли наврас дар рӯҳияи ватандӯстӣ ва саҳмгузорӣ дар ободонии Ватани маҳбуб бештар менамояд.
2. Аҳолӣ ва шуғли сокинон
Шумораи аҳолии Ҷамоати деҳоти Нусратуло Махсум 16 577 нафарро ташкил медиҳад. Аз ин шумора 8 075 нафарро занон ва 8 502 нафарро мардон ташкил медиҳанд.
Соҳаи кишоварзӣ самти асосии фаъолияти иқтисодии сокинони ҷамоат ба ҳисоб рафта, қисми зиёди аҳолӣ ба корҳои истеҳсолӣ ва истифодаи имкониятҳои мавҷудаи замин машғул мебошанд. Рушди соҳаи кишоварзӣ, истифодаи самараноки заминҳои кишт, баланд бардоштани ҳосилнокии маҳсулоти кишоварзӣ ва фароҳам овардани ҷойҳои нави корӣ аз самтҳои муҳими рушди минбаъдаи ҷамоат ба шумор мераванд.
Дар партави сиёсати созандагӣ ва ободонии маҳал, бахусус дар доираи омодагӣ ба таҷлили 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар ҳудуди Ҷамоати деҳоти Нусратуло Махсум корҳои бунёдкориву созандагӣ вусъат ёфтаанд.
Бинои маъмурии ҷамоат аз ҳисоби маблағҳои мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Рашт бунёд гардида, 11 сентябри соли 2026, дар доираи сафари кории Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ноҳияи Рашт, ба таври фосилавӣ мавриди истифода қарор дода шудааст. Бунёди чунин иншоот барои фароҳам овардани шароити мусоиди корӣ ба кормандон ва беҳтар намудани сифати хизматрасонии давлатӣ ба аҳолӣ аҳаммияти муҳим дорад.
Бахшида ба ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатӣ дар ҳудуди ҷамоат бунёд ва мавриди баҳрабардорӣ қарор додани 46 иншооти гуногун ба нақша гирифта шуда, тибқи маълумоти пешниҳодшуда, ҳамаи иншооти пешбинишуда ба истифода дода шудаанд. Ин дастовардҳо дар самти ободонии маҳал, беҳтар намудани инфрасохтори иҷтимоӣ ва фароҳам овардани шароити мусоид барои зиндагии сокинон заминаи муҳим ба ҳисоб мераванд.
4. Соҳаи маориф
Маориф яке аз самтҳои муҳими рушди иҷтимоии Ҷамоати деҳоти Нусратуло Махсум ба шумор меравад. Дар ҳудуди ҷамоат 10 муассисаи таҳсилоти умумӣ ва як муассисаи таҳсилоти томактабӣ фаъолият менамоянд.
Фаъолияти ин муассисаҳо барои фарогирии кӯдакону наврасон ба таълиму тарбия, баланд бардоштани сатҳи дониш, ташаккули ҷаҳонбинии илмӣ ва омода намудани мутахассисони оянда мусоидат мекунад. Таваҷҷуҳ ба беҳтар намудани шароити таълим, таҳкими заминаи моддию техникии муассисаҳо ва баланд бардоштани сифати таҳсил аз омилҳои асосии рушди соҳаи маориф мебошад.
5. Соҳаи тандурустӣ
Дар ҳудуди Ҷамоати деҳоти Нусратуло Махсум барои расонидани хизматрасонии тиббӣ ба аҳолӣ 7 бунгоҳи тиббӣ ва 2 маркази саломатӣ фаъолият менамоянд.
Муассисаҳои мазкур дар самти ҳифзи саломатии аҳолӣ, пешгирии бемориҳо, назорати вазъи саломатии шаҳрвандон ва расонидани кумаки аввалияи тиббӣ нақши муҳим доранд. Беҳтар намудани дастрасии сокинон ба хизматрасонии тиббии босифат, таҳкими заминаи моддию техникии муассисаҳо ва баланд бардоштани сатҳи маърифати тиббии аҳолӣ аз вазифаҳои муҳими соҳа ба ҳисоб мераванд.
6. Соҳаи фарҳанг ва ҳифзи мероси миллӣ
Ҷамоати деҳоти Нусратуло Махсум дорои имкониятҳои муайяни фарҳангӣ буда, дар ҳудуди он 5 китобхона, як клуб ва як осорхона фаъолият менамоянд.
Ин муассисаҳо дар тарғиби китобхонӣ, рушди завқи маънавию зеҳнии аҳолӣ, ҳифзи арзишҳои миллӣ, муаррифии таърихи маҳал ва тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи эҳтиром ба фарҳангу тамаддуни миллӣ саҳми муҳим мегузоранд.
Осорхона ва китобхонаҳои ҷамоат метавонанд ҳамчун марказҳои муҳими омӯзиши таърихи маҳал, ҷамъоварӣ ва нигоҳдории маводи таърихӣ, аксҳо, ҳуҷҷатҳо ва ёдгориҳои марбут ба шахсиятҳои барҷастаи диёр хизмат намоянд.
7. Соҳаи варзиш, сайёҳӣ ва фароғат
Дар ҳудуди ҷамоат 11 майдончаи варзишӣ фаъолият менамоянд, ки барои ҷалби ҷавонон ба машғулиятҳои варзишӣ, тарғиби тарзи ҳаёти солим ва ташаккули ҳисси масъулиятшиносиву ҳамдигарфаҳмӣ мусоидат мекунанд.
Ҳамзамон, дар ҷамоат як нуқтаи сайёҳӣ ва 11 чойхонаву мавзеъҳои фароғатӣ мавҷуд мебошанд. Истифодаи самараноки имкониятҳои табиӣ, таърихӣ ва фарҳангии маҳал метавонад барои рушди сайёҳии дохилӣ, муаррифии мероси миллӣ ва фароҳам овардани ҷойҳои нави корӣ заминаи мусоид фароҳам оварад.
8. Шахсиятҳои барҷастаи таърихӣ, илмӣ ва адабии ҷамоат
Ҷамоати деҳоти Нусратуло Махсум бо номи як қатор шахсиятҳои шинохтаи таърих, илму адаб ва фарҳанги тоҷик пайванди ногусастанӣ дорад. Аз ҷумла, Нусратуло Махсум, Алӣ Хуш, Меҳмон Бахтӣ, Холназар Муҳабатов, Сироҷиддин Икром ва Мусофир Кабутов аз шахсиятҳое мебошанд, ки номашон бо таъриху фарҳанг ва ҳаёти маънавии ҷомеаи тоҷик алоқаманд аст.
Дар байни онҳо Нусратуло Махсум ҳамчун шахсияти таърихии дорои мақоми давлатӣ ва Қаҳрамони Тоҷикистон ҷойгоҳи махсус дорад. Меҳмон Бахтӣ ҳамчун намояндаи адабиёти тоҷик ва Холназар Муҳабатов ва Мусофир Кабутов ҳамчун олимони соҳаи илмҳои география дар муаррифии дастовардҳои илмию фарҳангӣ саҳм гузоштаанд. Сироҷиддин Икром низ дар муҳити адабии тоҷик ҳамчун адиб шинохта мешавад.
Арҷгузорӣ ба хизматҳои ин шахсиятҳо, омӯзиши зиндагинома ва фаъолияти онҳо, гирдоварии маводи таърихӣ ва муаррифии дастовардҳои эшон ба насли ҷавон аз ҷумлаи самтҳои муҳими тарбияи ватандӯстӣ ва баланд бардоштани худшиносии миллӣ мебошад.
Хулоса
Ҷамоати деҳоти Нусратуло Махсум бо таърихи таъсисёбии соли 1931, аҳолии 16 577-нафара, инфрасохтори иҷтимоӣ, муассисаҳои таълимӣ ва тиббӣ, имкониятҳои фарҳангиву варзишӣ ва мероси бойи таърихӣ яке аз ҷамоатҳои дорои аҳаммияти иҷтимоии ноҳияи Рашт ба ҳисоб меравад.
Бунёду ба истифода додани иншооти нав, рушди соҳаҳои маорифу тандурустӣ, беҳтар намудани шароити зиндагии аҳолӣ ва истифодаи самараноки имкониятҳои маҳаллӣ барои пешрафти минбаъдаи ҷамоат заминаи мусоид фароҳам меоранд.
Дар баробари ин, номи Нусратуло Махсум ҳамчун Қаҳрамони Тоҷикистон ва яке аз шахсиятҳои таърихии давлатдории тоҷикон барои сокинони ҷамоат мояи ифтихор ва масъулияти баланди шаҳрвандӣ мебошад. Ҳифзи хотираи таърихӣ, омӯзиши мероси шахсиятҳои барҷаста ва идомаи анъанаҳои созандагиву ободкорӣ бояд ҳамчун самтҳои муҳими рушди маънавию иҷтимоии ҷамоат мавриди таваҷҷуҳи доимӣ қарор гиранд.
